Kalkulator zachowku

Kalkulator zachowku pozwala obliczyć kwotę przysługującą osobom pominiętym w testamencie lub otrzymującym mniej niż ustawowy udział w spadku. Zachowek to instytucja prawa spadkowego chroniąca najbliższą rodzinę zmarłego – małżonka, dzieci i rodziców.

Skorzystaj z tego kalkulatora, gdy zostałeś pominięty w testamencie bliskiej osoby i chcesz wiedzieć, jakiej kwoty możesz się domagać. Na przykład: ojciec zapisał cały majątek w testamencie jednemu z trójki dzieci, a Ty chcesz obliczyć, ile zachowku Ci przysługuje od wartości spadku wynoszącej 600 000 zł.

Kalkulator uwzględnia szczególne przypadki – osoby małoletnie i trwale niezdolne do pracy mają prawo do wyższego zachowku (2/3 wartości udziału spadkowego zamiast standardowej 1/2). Narzędzie pomoże Ci ocenić sytuację prawną przed wizytą u adwokata.

Jak działa kalkulator zachowku?

Kalkulator zachowku pozwala obliczyć kwotę zachowku przysługującego osobie pominiętej w testamencie lub obdarowanej w niedostatecznym stopniu. Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która chroni najbliższych członków rodziny spadkodawcy przed całkowitym pozbawieniem udziału w majątku. Narzędzie wyliczy należną kwotę na podstawie wartości spadku i udziału spadkowego.

Podstawa prawna i zasady

Zachowek regulują art. 991–1011 Kodeksu cywilnego. Uprawnieni do zachowku są wyłącznie:

• Zstępni spadkodawcy (dzieci, wnuki)
• Małżonek spadkodawcy
• Rodzice spadkodawcy (jeśli byliby powołani do spadku z ustawy)

Wysokość zachowku (art. 991 § 1 KC):

• 2/3 wartości udziału spadkowego — jeśli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy lub jest małoletni (poniżej 18 lat)
• 1/2 wartości udziału spadkowego — w pozostałych przypadkach

Wzór na zachowek

Obliczenie zachowku przebiega w trzech krokach:

Krok 1: Ustalenie udziału spadkowego, jaki przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym.
Udział ustawowy = 1 / liczba spadkobierców ustawowych w danej grupie.

Krok 2: Pomnożenie udziału przez ułamek zachowku (1/2 lub 2/3).
Ułamek zachowku = udział ustawowy × 1/2 (lub 2/3).

Krok 3: Pomnożenie ułamka przez substrat zachowku (wartość spadku + darowizny doliczone − długi spadkowe).
Zachowek = ułamek zachowku × substrat zachowku.

Przykład obliczenia

Spadkodawca zostawił testament, w którym cały majątek (dom warty 600 000 zł i oszczędności 100 000 zł) zapisał jednemu z dwojga dorosłych dzieci. Małżonek nie żyje. Brak długów spadkowych i darowizn do doliczenia.

Substrat zachowku: 600 000 + 100 000 = 700 000 zł.

Udział ustawowy pominiętego dziecka: 1/2 (dwoje dzieci dziedziczyłoby po połowie).

Ułamek zachowku (dorosłe, zdolne do pracy): 1/2 × 1/2 = 1/4.

Zachowek: 700 000 × 1/4 = 175 000 zł.

Gdyby pominięte dziecko było małoletnie lub trwale niezdolne do pracy: 1/2 × 2/3 = 1/3 × 700 000 = 233 333 zł.

Na co zwrócić uwagę?

• Darowizny doliczane do spadku — przy obliczaniu zachowku dolicza się darowizny uczynione przez spadkodawcę za życia (art. 993–997 KC), z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych i darowizn sprzed ponad 10 lat na rzecz osób niebędących spadkobiercami.
• Zaliczanie na poczet zachowku — jeśli uprawniony otrzymał od spadkodawcy darowiznę lub zapis, ich wartość zalicza się na poczet zachowku (art. 996 KC). Jeśli otrzymał więcej niż zachowek, nie musi oddawać nadwyżki.
• Wydziedziczenie — spadkodawca może pozbawić zachowku (wydziedziczyć) tylko z przyczyn wskazanych w art. 1008 KC: uporczywe postępowanie wbrew woli spadkodawcy sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, dopuszczenie się przestępstwa wobec spadkodawcy, uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych. Wydziedziczenie musi być zawarte w testamencie z podaniem przyczyny.
• Przedawnienie — roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 KC).
• Rozłożenie na raty — od 2023 roku (nowelizacja KC) sąd może rozłożyć zachowek na raty, odroczyć termin płatności lub obniżyć jego wysokość, jeśli natychmiastowa zapłata byłaby nadmiernie uciążliwa dla zobowiązanego (art. 999¹ KC).
• Zachowek a zapis windykacyjny — osoby, które otrzymały zapis windykacyjny, mogą być zobowiązane do zapłaty zachowku. Wartość zapisu windykacyjnego dolicza się do substratu zachowku.